خودروهای برقی طی دو سال اخیر بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه سیاستگذاران، خودروسازان و واردکنندگان قرار گرفتهاند. از حذف برخی محدودیتهای واردات و عرضه مدلهای جدید گرفته تا رونمایی از تاکسیهای برقی و توسعه ایستگاههای شارژ، همگی از عزم دولت برای حرکت به سمت حملو نقل پاک حکایت دارد.
به گزارش پایگاه خبری خودروهای تجاری (سیونا)، با این حال، آنچه امروز در خیابانهایکشور دیده میشود، فاصلهای قابل توجه با حجم تبلیغات و وعدههای مطرح شده دارد. این پرسش بیش از گذشته مطرح است که چرا خودروهای برقی هنوز نتوانستهاند سهم قابل توجهی از بازار ایران را به خود اختصاص دهند؟
واقعیت آن است که توسعه یک فناوری تنها به واردات محصول وابسته نیست. خودروهای برقی زمانی میتوانند جایگاه خود را در بازار پیدا کنند که زنجیرهای از زیرساختها، خدمات و اعتماد عمومی به صورت همزمان شکل بگیرد. در شرایطی که شمار خودروهای برقی در حال افزایش است، توسعه زیرساختهایپشتیبان همچنان با سرعتی کمتر از نیاز بازار پیش میرود.
بر اساس آخرین آمار منتشرشده، از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون ۲۲۳ مجوز برای احداث ایستگاههای شارژ در جایگاههای عرضه سوخت صادر شده، اما تنها ۲۷ ایستگاه به بهره برداری رسیدهاست؛ موضوعی که نشان میدهد فاصله میان برنامهریزی و اجرا همچنان قابل توجه است.
اگرچه توسعه ایستگاههای شارژ در برخی کلان شهرها آغاز شده و پروژههایی در تهران و اصفهان در حال اجراست، اما همچنان بسیاری از مالکان خودروهای برقی، به ویژه در سفرهای بینشهری، درباره دسترسی آسان به شارژرهای سریع اطمینانخاطر ندارند. کارشناسان معتقدند در فناوری خودروهای برقی،«اعتماد به شبکه شارژ» به اندازه کیفیت خود خودرو اهمیت دارد؛ زیرا کوچکترین تردید نسبت به امکان شارژ، تصمیم خرید را تحت تاثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، مسئله خدمات پس از فروش همچنان یکی از مهمترین دغدغههای بازار است. خودروهای برقی برخلاف خودروهای بنزینی، نیازمند شبکهای از تعمیرکاران آموزش دیده،تجهیزات تخصصی و قطعات الکترونیکی پیشرفته هستند. هرچند برخی شرکتهای واردکننده وعده ارائه خدمات تخصصی دادهاند، اما فعالان بازار معتقدند این شبکه هنوز با استانداردهای مورد انتظار فاصله دارد و توسعه آن متناسب با روند ورود خودروهایجدید نبوده است.
ابهام در بازار دست دوم نیز به این نگرانیها دامن زده است. خریداران هنوز نمیدانند ارزش واقعی یک خودروی برقی کارکرده چگونه باید تعیین شود. سلامت باتری، کیفیت شارژهای انجامشده، نحوه استفاده مالک قبلی و دسترسی به خدمات تخصصی،عواملی هستند که هنوز جایگاه مشخصی در قیمت گذاری اینخودروها پیدا نکردهاند و همین موضوع، ریسک خرید را افزایشداده است.
در کنار این چالشها، نباید از شرایط اقتصادی بازار نیز غافل شد. قیمت بالای خودروهای برقی، محدودیت قدرت خرید خانوارها و نگاه سرمایهای به بازار خودرو باعث شده بخش قابل توجهی از متقاضیان همچنان خرید خودروهای بنزینی یا هیبریدی را گزینهای کم ریسکتر بدانند. در چنین شرایطی، مزیتهایی مانند کاهش هزینه سوخت یا آلایندگی کمتر، به تنهایی برای تغییر رفتار بازار کافی نیست.
البته نمیتوان منکر برخی پیشرفتها شد. توسعه ایستگاههایشارژ در شهرهای بزرگ، ورود خودروهای برقی به ناوگان حمل ونقل عمومی و الزام جایگاههای سوخت جدید به پیش بینی فضایشارژ، نشان میدهد مسیر توسعه این فناوری آغاز شده است. اما تجربه کشورهای پیشرو نیز نشان داده که موفقیت خودروهایبرقی، بیش از آنکه به تعداد خودروهای واردشده وابسته باشد، به سرعت توسعه زیرساختها و اعتماد مصرف کنندگان بستگی دارد.
بازار خودروهای برقی ایران اکنون در نقطهای قرار گرفته که تبلیغات و سیاستهای حمایتی، از سرعت پذیرش عمومی پیشیگرفته است. اگر توسعه زیرساختهای شارژ، خدمات پس از فروش، آموزش نیروی متخصص و شفافیت بازار دستدوم همگام با روند واردات پیش نرود، خودروهای برقی همچنان حضوریمحدود در خیابانها خواهند داشت؛ حضوری که بیش از آنکه نشانه یک تحول فراگیر باشد، یادآور فاصله میان برنامههایتوسعهای و واقعیت بازار است.
گزارش: آزاده باقری
