بازار خودرو ایران در سالهای اخیر تغییر قابل توجهی را تجربه کرده است.
به گزارش پایگاه خبری خودروهای تجاری (سیونا)، اگر تا چند سال پیش استحکام بدنه، کیفیت مونتاژ و دوام فنی مهمترین معیارهای انتخاب خودرو محسوب میشد، امروز نمایشگرهای بزرگ، سقف پانوراما، نورپردازی کابین، دوربین ۳۶۰ درجه و سامانههای کمک راننده بیش از هر ویژگی دیگری در تبلیغات خودروسازان و واردکنندگان به چشم میخورد. این تغییر، پرسشی جدی را پیش روی خریدارانقرار داده است؛ آیا امکانات رفاهی توانستهاند جای کیفیت را در بازار خودرو بگیرند؟
رقابت فشرده میان خودروهای مونتاژی و وارداتی باعث شده شرکتها برای جلب نظر مشتری، بیش از گذشته بر تجهیزاترفاهی و فناوریهای ظاهری تمرکز کنند. در شرایطی که بسیاریاز خودروها از نظر طراحی فنی و قوای محرکه تفاوت چشمگیریبا یکدیگر ندارند، آپشنها به مهمترین ابزار رقابت تبدیل شدهاند. به همین دلیل، بروشورهای معرفی خودروها بیش از آنکه بر کیفیتساخت یا دوام قطعات تاکید کنند، فهرستی از امکانات الکترونیکیو رفاهی را به نمایش میگذارند.
این رویکرد البته مختص بازار ایران نیست و در بازارهای جهانینیز امکانات هوشمند به یکی از شاخصهای رقابت تبدیل شده است، اما تفاوت در آنجاست که در بسیاری از کشورها، ارتقایتجهیزات رفاهی همزمان با بهبود کیفیت ساخت، استانداردهایایمنی و خدمات پس از فروش اتفاق افتاده است. در حالی که در بازار ایران، برخی کارشناسان معتقدند توجه بیش از اندازه به امکانات جانبی، گاهی موجب کم رنگ شدن بحث کیفیت، دوام و هزینههای نگهداری شده است.
از سوی دیگر، تغییر رفتار خریداران نیز در شکل گیری این روند بیتاثیر نبوده است. بخش قابل توجهی از مشتریان هنگام مقایسهخودروها، پیش از آنکه درباره کیفیت مونتاژ یا عملکرد فنی پرس وجو کنند، تعداد نمایشگرها، امکانات کابین یا تجهیزات کمکراننده را ملاک تصمیم گیری قرار میدهند. این تغییر سلیقه،خودروسازان را نیز به سمت سرمایه گذاری بیشتر روی تجهیزاتظاهری سوق داده است؛ تجهیزاتی که در نخستین برخورد، جذابیت بیشتری برای خریدار ایجاد میکنند.
با این حال، تجربه بازار نشان میدهد رضایت اولیه از امکانات رفاهی، لزوما به رضایت بلندمدت از خودرو منجر نمیشود. پیچیدهتر شدن سامانههای الکترونیکی، وابستگی بیشتر خودروها به نرمافزار و افزایش تعداد قطعات حساس، هزینه تعمیر و نگهداری را نیز افزایش داده است. در برخی موارد، خرابی یکنمایشگر یا سامانه الکترونیکی میتواند هزینهای به مراتب بیشتراز تعمیر قطعات مکانیکی متداول به مالک خودرو تحمیل کند؛ موضوعی که هنگام خرید کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
موضوع خدمات پس از فروش نیز در این میان اهمیت دوچندان پیدا میکند. هرچه خودروها به تجهیزات الکترونیکی بیشتری مجهز شوند، نیاز به نیروی متخصص، تجهیزات عیب یابی پیشرفته و دسترسی پایدار به قطعات افزایش مییابد. در شرایطی که بخشی از خودروهای جدید بازار از برندهای تازه وارد یا مونتاژیهستند، استمرار خدمات فنی و تامین قطعات میتواند به اندازه امکانات رفاهی، در رضایت مشتریان نقش داشته باشد.
از منظر اقتصادی نیز، افزایش امکانات رفاهی همواره به معنایافزایش ارزش واقعی خودرو نیست. بسیاری از تجهیزاتالکترونیکی در بازار دست دوم با افت ارزش بیشتری نسبت به ویژگیهای بنیادی خودرو مواجه میشوند، زیرا خریداران در نهایت، دوام فنی، هزینه نگهداری و قابلیت اطمینان را معیاراصلی ارزیابی یک خودرو قرار میدهند. به همین دلیل،کارشناسان معتقدند میان «رزش تبلیغاتی آپشنها و ارزش واقعیآنها در طول دوره مالکیت تفاوت قابل توجهی وجود دارد.
بازار خودرو ایران اکنون در نقطهای قرار گرفته که جذابیتهای بصری و امکانات رفاهی، بیش از گذشته بر تصمیم خریداران اثر میگذارد. با این حال، تجربه نشان داده است که کیفیت ساخت، دوام قطعات و خدمات پس از فروش همچنان مهمترین عوامل در رضایت بلندمدت مالکان هستند. اگر رقابت خودروسازان تنها به افزایش فهرست آپشنها محدود شود و همزمان کیفیت و پشتیبانی فنی ارتقا پیدا نکند، بازار با خودروهایی مواجه خواهد شد که در نگاه نخست جذاب به نظر میرسند، اما در بلندمدت نمیتواننداعتماد مصرف کنندگان را حفظ کنند.
گزارش: آزاده باقری
