همزمان با ورود فزاینده خودروهای برقی به بازار ایران، نگرانی دیرینه بسیاری از تعمیرکاران سنتی خودرو درباره از دست دادن شغل و بیکاری بیش از گذشته قوت گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری خودروهای تجاری (سیونا)، در حالی که موتورهای احتراقی درون سوز دههها محور اصلی کسب و کار تعمیرکاران بودهاند، پیچیدگی فنی خودروهای برقی و حذف بسیاری از قطعات آشنا، آینده این صنف را با ابهام و چالش جدی رو به رو کرده است.
ورود خودروهای برقی، یک تحول ساختاری بنیادین در صنعت تعمیرات خودرو ایجاد خواهد کرد. در حالی که خودروهای بنزینی دارای صدها قطعه متحرک، سیستم پیچیده سوخت رسانی، اگزوز و خنک کاری هستند که هر کدام نیازمند دانش تخصصی و ابزار ویژه خود هستند، ساختار خودروهای برقی به مراتب سادهتر و در عین حال، نیازمند مهارتهای کاملا نوین است. حذف موتور احتراق، گیربکس سنتی، سیستم اگزوز و روغنهای موتور، بسیاری از وظایف روزمره تعمیرکاران را منسوخ خواهد کرد.
خودروهای برقی، تمرکز اصلی دانش فنیشان، بر سیستم مدیریت باتری (BMS)»، موتورهای الکتریکی، سیستم ترمز احیاکننده (Regenerative Braking) و نرمافزار خودرو معطوف میشود. این بخشها، نیازمند تخصص در حوزههایی مانند الکترونیک قدرت، برنامه نویسی و عیب یابی سیستمهای دیجیتال هستند که دانش سنتی مکانیک خودرو، پاسخگوی آنها نیست. برای بسیاری از تعمیرکاران فعلی، یادگیری این مهارتهای نوین، معادل شروع دوباره از صفر است.
برخی از کارگاههای تعمیراتی پیشرو، از هم اکنون به دنبال تغییر رویکرد و سرمایه گذاری روی آموزش خود هستند. این دسته از فعالان، معتقدند خودروهای برقی، نه تنها نباید تهدید تلقی شوند، بلکه میتوانند فرصتی طلایی برای ارتقا سطح دانش فنی و ورود به بازاری جدید و سودآور باشند. اما این گذار، نیازمند برنامه ریزی مدون از سوی نهادهای صنفی و دولتی و همچنین اراده شخصی برای یادگیری مهارتهای جدید است.
یکی از چالشهای کلیدی، هزینه بالای ابزارآلات تخصصی و نیاز به دانش به روز است. برای عیب یابی دقیق باتریها یا سیستمهای الکترونیکی خودروهای برقی، نیاز به دستگاههای دیاگ پیشرفته و همچنین دانش به روزرسانی مداوم نرمافزارها وجود دارد. این موضوع، موانع مالی و فنی قابل توجهی را برای بسیاری از تعمیرکاران کوچک و متوسط ایجاد میکند.
در چنین شرایطی، دو سناریوی محتمل برای آینده این شغل قابل تصور است؛ اول، بحران بیکاری برای آن دسته ازِ تعمیرکارانی که قادر به تطبیق خود با تکنولوژی جدید نیستند و دوم، شکل گیری نسل جدیدی از متخصصانِ خودروهایِ برقی که با دانشِ فنیِ نوین، بازارِ خدماتِ پس از فروشِ این خودروها را در دست خواهند گرفت. این شکاف مهارتی میتواند به سرعت، ساختار بازار خدمات خودرو را دگرگون کند.
اقتصاد کشور در آستانه گذار به سمت حمل و نقل پاک است و این تحول، پیامدهای اجتناب ناپذیری برای مشاغل مرتبط خواهد داشت. انکار این روند، یا مقاومت در برابر آن، تنها به تشدید بحران بیکاری در سالهای آتی منجر خواهد شد. لازم است تا دورههای آموزشی تخصصی با حمایت نهادهای صنفی و دولتی، طراحی و اجرا شوند تا تعمیرکاران فعلی، فرصت لازم برای کسب مهارتهای جدید را پیدا کنند.
از سوی دیگر، فرهنگ سازی در میان دارندگان خودروهای برقی نیز اهمیت بسزایی دارد. آگاهی بخشی در مورد اهمیت مراجعه به تعمیرکاران متخصص و پرهیز از سپردن خودرو به کارگاههای فاقد تخصص لازم، میتواند به حفظ کیفیت خدمات و جلوگیری از خسارات بیشتر کمک کند.
اگر برنامه مدونی برای توانمندسازی تعمیرکاران سنتی تدوین شود، مشوقهای لازم برای سرمایه گذاری آنها در ابزارآلات جدید فراهم گردد و همکاری نزدیکی میان دانشگاهها، مراکز فنی و حرفهای و انجمنهای صنفی برقرار شود، آنگاه خودروهایِ برقی میتوانند به جای تهدید، به موتور محرک نوآوری در صنعت تعمیرات خودرو تبدیل شوند. اما در صورت تداوم رویکرد واکنش گرا و عدم آمادگی لازم، شاهد بحران شغلی گستردهای در این حوزه خواهیم بود.
بازارِ خدمات خودرو امروز در نقطهای میان گذار اجتناب ناپذیر و مقاومت سنتی قرار دارد. از یک سو، تکنولوژی خودروهای برقی، ساختار سنتی تعمیرات را به چالش میکشد و از سوی دیگر، بخشی از بدنه کارشناسی این حوزه، آمادگی لازم برای پذیرش این تحول را ندارد. اینکه شغل تعمیرکاران سنتی به تهدید بدل شود یا به فرصتی برای رشد حرفهای، بیش از هر چیز به قابلیت انطباق سریع و سرمایه گذاری هوشمندانه در کسب مهارتهای نوین وابسته است. تا زمانی که این شکاف مهارتی، پر نشود، آینده این شغل، در هالهای از ابهام باقی خواهد ماند.
گزارش: آزاده باقری
